Contact zonder taal bij dementie – boekpresentatie Nanda Niemeijer

Iemand met dementie verliest het begrip van taal. Hoe kun je dan nog communiceren en contact maken? Hoe krijg je iemand in beweging als hij nergens zin in heeft? Wat doe je als hij zich ongepast gedraagt en hoe hou je de zorg vol als je echt uitgeput bent?

Nanda Niemeijer laat zien dat communicatie niet stopt wanneer woorden verdwijnen. In haar nieuwe boek: Contact zonder taal en verder bijna alles wat je nodig hebt als je in je naaste omgeving te maken krijgt met dementie beschrijft zij hoe je mensen met dementie kunt bereiken via lichaamstaal en de zintuigen. Ook wanneer zij nauwelijks nog taal begrijpen of diep in hun eigen wereld zijn verzonken.

De aanleiding voor dit boek ligt in de ervaringen met haar vader. Zijn gedrag confronteerde Niemeijer met een vraag waar veel mantelzorgers en zorgprofessionals vroeg of laat tegenaan lopen: hoe maak je contact met iemand die jouw taal niet meer spreekt?

Bijna alles wat je nodig hebt
Contact zonder taal biedt praktische handvatten voor herkenbare en vaak lastige situaties. Hoe krijg je bijvoorbeeld iemand mee naar de dokter als hij niet begrijpt waarom hij naar de dokter zou moeten? Hoe reageer je als iemand de autosleutels zoekt, terwijl hij niet meer mag rijden? Wat doe je als je moeder verdwaald is in de tijd en wacht op haar overleden moeder? Hoe ga je om met angst, wanen en hallucinaties? Hoe zorg je ervoor dat iemand met dementie niet vergeet om te eten, of het tegenovergestelde: zich juist overeet? Wat kun je doen als iemand ’s nachts herhaaldelijk uit bed komt? En hoe reageer je op gedrag dat sociaal ongepast of onbegrijpelijk lijkt? Hoe doe je dat, als je het niet met woorden kunt doen?

Irritaties en schuldgevoelens
Niemeijer besteedt in haar boek nadrukkelijk aandacht aan de mens achter het gedrag én aan de gevoelens van degene die voor hem zorgt. Irritatie, schuldgevoel en machteloosheid zijn volgens haar geen teken van falen, maar gevoelens waarmee je moet leren omgaan. Zelfzorg is geen luxe, maar noodzakelijk. Niemeijer laat zien hoe je voor jezelf kunt zorgen, terwijl je rouwt om iemand die nog leeft en om de dingen die je nog samen had willen doen maar misschien niet meer lukken. Niemeijer laat zien hoe je kunt omgaan met iemand die steeds afhankelijker wordt van jou en wat er nog wel mogelijk is.

Maatschappelijke urgentie
Het aantal mensen met dementie groeit van circa 320.000 in 2026 naar ruim 600.000 in 2050. Tegelijkertijd loopt het tekort aan zorgmedewerkers alleen al de komende tien jaar op tot 301.000. We zullen daarom voor de zorg aan mensen met dementie steeds meer moeten rekenen op mantelzorgers en vrijwilligers, en hen beter ondersteunen. Contact zonder taal kan daarbij helpen.

Over de auteur
Nanda Niemeijer woont in Helmond en groeide op in Eindhoven. Zij is cultureel antropoloog en docent en nadat haar vader dementie kreeg, specialiseerde zij zich in deze ziekte. In dit boek werkt zij vragen uit waar iedereen die zorgt voor iemand met dementie mee te maken krijgt. Sinds 2018 traint zij zorgverleners, vrijwilligers en mantelzorgers en ontwikkelt ze lesmateriaal over dementie voor de opleidingen zorg- en welzijn en maatschappelijk werk. Haar boek ligt vanaf 24 september in de boekwinkels en is ook online te bestellen, bijvoorbeeld via https://www.nantje.nl.