Volksuniversiteit: 200 jaar Zuid-Willemsvaart

Tweehonderd jaar geleden, in 1826, werd de Zuid-Willemsvaart officieel geopend. De aanleg van dit belangrijke kanaal begon op 11 november 1822 met het leggen van de eerste steen bij sluis 1 in ‘s-Hertogenbosch. Al in mei 1824 voeren de eerste schepen tussen ’s-Hertogenbosch en Helmond over het nieuwe kanaal, dat toen nog Willemsvaart heette. Een jaar later was ook het zuidelijke traject richting Maastricht voltooid.

In slechts vier jaar tijd groeven zo’n zevenduizend arbeiders met schop en kruiwagen een kanaal van 122 kilometer. Het kanaal werd genoemd naar koning Willem 1 die het initiatief voor de aanleg had genomen. Voor de officiële opening werd gewacht tot 24 augustus 1826, de verjaardag van de koning.

Van Aa tot aorta
Bernard Vissers, oud-voorzitter van heemkundekring Veghel, heeft zich al decennia verdiept in de geschiedenis van de Zuid-Willemsvaart. In zijn lezing vertelt hij over de eerste plannen om de rivier de Aa uit te diepen en geschikt te maken voor scheepvaart. Uiteindelijk koos men voor een bijzonder tracé door het Aadal.

De aanleg had grote gevolgen voor de omgeving. Buurtschappen werden van dorpen afgesneden en het kanaal liep dwars door landbouwgrond. Naast Veghel was Helmond een van de weinige plaatsen die, officieel, een haven aan mochten leggen.

Het kanaal doorsneed de regio, maar bracht wel handel en industrie op gang. Er vestigden zich bedrijven die er anders nooit gekomen waren. Dat had voordelen en nadelen.  In de twee eeuwen geschiedenis kreeg het kanaal meerdere zijkanalen en vrij recent twee omleidingen bij Helmond en Den Bosch.  De maatschappij veranderde en het kanaal veranderde mee.

De Zuid-Willemsvaart is een levensader, vindt Bernard Vissers. Vandaar dat hij zijn lezing noemt; ‘Van Aa tot Aorta’.